Apr 20, 2014

,,Crno-beli" i ,,rossoneri" i jedna žestoka tuča

  Otkrivajući manje poznate detalje iz istorije FK Partizan, dolazimo do jedne prijateljske međunarodne utakmice koja se odigrala 1. novembra 1964. godine u Beogradu, na Stadionu JNA. Tog dana je ekipa Partizana, sastavljena od legendarnih "beba" koje su godinu i po dana kasnije došle do finala Kupa evropskih šampiona, ugostila slavni AC Milan. Bio je to sastav koji je samo godinu dana ranije osvojio svoju prvu titulu evropskog prvaka, sastav kojeg je predvodio Ćezare Maldini, otac Paola Maldinija.

  Beogradska "Politika" je najavila gostovanje Milana:



  Sve je obećavalo spektakl - dva velika tima, brojni reprezentativci Jugoslavije i Italije u obe ekipe. Sastav Partizana koji je ,,Politika" najavila dan ranije bio je donekle izmenjen, pa su za Partizan nastupili;

  Ćurković - Sombolac, Jusufi - Miladinović, Rašović, Vasović - Vislavski, Kovačević, Vukelić (Petrović), Hasanagić i Primajer.

  Spektakl se i desio - već posle petnaest minuta igre Partizan je golovima Kovačevića i Hasanagića (postigao 2 gola) vodio sa 3-0! Na odmor se otišlo sa rezultatom 4-2. Do kraja, bilo je 5-3 za Partizan, tri gola je postigao Hasanagić a dva Kovačević.


  Izveštač ,,Politike", K. Stamenković, ovako je opisao igru oba tima:

,,Sve je nagoveštavalo da će ova utakmica, po svojoj lepoti, odličnoj igri Partizana i vrlo dobroj Milana, biti jedna od onih kojih ćemo se rado sećati. Jer, Partizan je igrao tako sigurno, tako dobro i neobično efikasno, da je u mnogo čemu bio bolji od svog protivnika koji nije u ovoj sezoni, kao ni `crno-beli`, doživeo poraz u nacionalnom prvenstvu".



  A onda je došao 80. minut i grub nasrtaj Peruanca Viktora Moralesa Beniteza na Velimira Sombolca. Benitez, koji je i u dotadašnjem toku meča igrao vrlo prljavo i grubo, udario je Sombolca koji je ostao da leži na travi. Pošto sudija Vladimir Stanković iz Beograda nije smatrao potrebnim da isključi Beniteza, to je dodatno naelektrisalo atmoferu i došlo je do opšte tuče u kojoj su učestvovali igrači oba tima, pa čak i navijači Partizana koji su preskočili ogradu i sa tribina sišli u teren. Nije se znalo ko koga udara! Ipak, prepustimo da nam situaciju najbolje dočara izveštaj iz ,,Politike":





  Ipak, igrači Milana su se nešto kasnije vratili na teren, želeći da završe utakmicu, koja je do tog 80. minuta bila vrlo korektna ali je zahvaljujući grubostima njihovog igrača Beniteza i propustima sudije Stankovića, otišla u neželjenom smeru. Igrači oba tima su doprineli da se utakmica završi u korektnom duhu, ponašajući se kao da se tuča nije ni desila. Utakmica je privedena kraju a Partizan je pobedio sa 5-3.





  
  Ipak, to nije bila tačka na dešavanja na ovoj utakmici. Nedeljnik ,,Futbal" je na naslovnoj strani objavio odluke Disciplinskog suda FSJ a one su bile veoma oštre po Partizan, iako je utakmica bila prijateljska i međunarodnog karaktera, bez ikakvog uticaja na šampionat Jugoslavije!




  Dakle, suspendovan je Stadion JNA zbog nereda, pokrenut je disciplinski postupak protiv FK Partizan, kao i protiv igrača Partizana Vasovića i Miladinovića ,,zbog učešća u fizičkom obračunavanju sa protivničkim igračima". Takođe, pokrenut je postupak protiv sudije Vladimira Stankovića a od FK Partizan, glavnog i pomoćnih sudija su zatraženi izveštaji u vezi incidenta.

  Novi incident se desio već 4. novembra pri saslušanju Vasovića i Miladinovića u disciplinskom sudu FSJ. Pri izlasku sa saslušanja, foto-reporter ,,Politike Ekspres" Dobrivoje Urošević je pokušao da fotografiše Vasovića koji ga je zamolio da to ne čini, ali je Urošević ostao uporan i počeo da škljoca. Vasović mu je istrgao aparat iz ruku i izgazio ga, a u kasnijem sudskom postupku po tužbi foto-reportera, Vasović je morao da plati odštetu od tadašnjih milion dinara!


  U roku od samo pet dana, Disciplinski sud FSJ je doneo odluke i kaznio FK Partizan kaznom igranja dve prvenstvene utakmice van Beograda (!), a Vasovića sa četiri utakmice neigranja! Tako je već u sledećem kolu Partizan dočekao OFK Beograd u Novom Sadu, utakmica je završena remijem 3-3, a 29. novembra 1964. Partizan je bio ,,domaćin" Zagrebu u Kragujevcu i pobedio sa 3-1. To je utakmica koja je ušla u istoriju Kragujevca jer je bila prva prvoligaška utakmica igrana u tom gradu (lokalni Radnički je tada bio drugoligaš)! Tom prilikom je postavljen i rekord u poseti kragujevačkog stadiona, od 25.000 gledalaca!


  Sve ove kazne, prilično nelogične, nisu uticale na Partizanove igre - Partizan je na kraju te sezone osvojio svoju šestu titulu prvaka i najavio svoj evropski pohod. Izgleda da naše ,,uzalud trud, džaba vam sve..." ima svoju predistoriju u 1964. godini. 

  Bila je to priča o utakmici između Partizana i Milana, o tome kako je još te 1964. Partizan u duelu protiv evropskog velikana najavio da ima tim za velika dela, o do tada nezabeleženoj tuči, kao i o čudnom kriterijumu FSJ prema Partizanu.

  Korišćeni sledeći izvori: digitalna arhiva ,,Politike" na sajtu NBS, digitalna arhiva lista ,,Futbal" i blog Yugopapir.




Apr 13, 2014

Kada smo tačno postali crno-beli?

  Poznato je da je FK Partizan pri svom osnivanju dobio crveno-plave klupske boje. Takvi Partizanovi dresovi su se održali narednih petnaestak godina, da bi ih zamenili sada već legendarni crno-beli, po kojima je Partizan postao poznat širom Evrope.


  Ipak, listajući stare časopise i pregledajući slike, može se zapaziti kako to nisu uvek bili crveno-plavi dresovi. Nosio je Partizan tih godina sve moguće kombinacije crvene, plave i bele boje, pa su tako postojali čisto crveni, plavi ili beli dresovi, pa crveno-plavi podeljeni na pola (kao sadašnji dres Bazela), zatim crveno-plavi prugasti, pa plavo-beli prugasti. Raznolikost i šarenilo bili su očigledni. Bilo je to vreme siromaštva, nabavljala se oprema kakva se jedino i mogla nabaviti, a vizuelni identitet Partizana nije bio neka konstanta. I tako sve do uspostavljanja crno-bele boje.

  Ovaj tekst se neće baviti time kako i zbog čega je Partizan dobio crno-belu boju. Da li je na to uticao neki od susreta sa Juventusom koji je Partizanu darivao komplet svojih dresova, da li je presudnu reč imao pokojni Stjepan Bobek, da li je razlog bio to što su crno-beli dresovi bili lakši za održavanje, da li je u klubu rešeno da tadašnje šarenilo zameni unikatan dres...skoro da više nema živih svedoka koji bi danas sa sigurnošću mogli da predoče pravu informaciju.

  Ali zato, i dalje postoje slike, napisi i izveštaji, pa ako ništa drugo, možemo utvrditi kada je Partizan počeo da nosi crno-bele dresove.

  Bila je to sezona 1958/59. Tačnije početak 1959. godine. Ipak, prvo se vraćamo u polusezonu neposredno pre pojave crno-belih dresova. U jesenjem delu te sezone 1958/59, Partizan je igrao 23. derbi protiv Crvene zvezde, 26. oktobra 1958. i bio poražen sa 0-2. U proleće 2010. godine u specijalnom izdanju "Sportskog žurnala", objavljene su slike sa te utakmice, iz "Politikine" arhive:


  Bila je to poslednja utakmica Rajka Mitića za C. zvezdu, u sredini je sudija Erlih iz Ljubljane a desno naš Stjepan Bobek. Partizan, sudeći po slici i logici, nosi beli dres i plavi šorc. Sa iste utakmice je i sledeća slika, na kojoj se u pozadini vidi jedan od Partizanovih igrača u belom dresu:


  Do kraja te polusezone i kalendarske 1958. godine, Partizan i dalje igra u belim ili crveno-plavim dresovima. Dokazuje to utakmica u Splitu protiv Hajduka, u kojoj Partizan nastupa u tamnoj opremi. Utakmica je odigrana 2. novembra 1958. godine i Partizan je u Splitu slavio sa 1-0. Isečak iz tadašnjeg nedeljnika "Futbal" (broj 298 od 5. novembra 1958) sadrži i sliku sa te utakmice:


-kliknite na svaku od sledećih slika radi veće rezolucije-

  Sledeću utakmicu Partizan igra kući protiv Željezničara, pobeđuje sa 4-2, nosi beli dres, a "Futbal" broj 299. od 12. novembra 1958. donosi sliku sa ove utakmice:


  Sledi nova utakmica i gostovanje Dinamu u Zagrebu, poraz Partizana od 1-4 a na naslovnoj strani "Futbala" broj 300 od 19. novembra 1958. je fotografija kružnog oblika ispod koje piše "Dvojica su bila potrebna (Jusufi i Zebec) da zaustave razigranog Matuša". Ta dvojica, Jusufi i Zebec, nose beli dres Partizana, Jusufi nosi broj 3:


  I na kraju, i poslednja utakmica te polusezone, Partizan je 23. novembra 1958. savladao beogradski Radnički sa 1-0, a "Futbal",  broj 301, opet objavljuje sliku sa utakmice, koja je lošeg kvaliteta ali sasvim relevantna da pokaže kako i na toj utakmici Partizanovi igrači nose beli dres:


  "Kidrič je za trenutak zakasnio, lopta je Šoškićev plen". Sasvim je logično da je Kidrič igrač Radničkog ispred Šoškića a igrač u pozadini levo, u belom dresu, je Partizanov fudbaler.

  E, onda dolazi zimska pauza, i onda u nastavku sezone, Partizan se po prvi put u svojoj istoriji predstavlja publici u novim, crno-belim dresovima na nekoj od takmičarskih utakmica! Bila je to utakmica Partizan - Borac 1-0, odigrana 8. marta 1959. godine, u okviru četvrtfinala Kupa Jugoslavije, a Borac je bio tim titogradskog garnizona JNA.  Počela je crno-bela era koja traje sve do danas! 


To je bio debi Partizana u crno-beloj opremi, a ligaški debi u crno-belim dresovima je usledio sedam dana kasnije protiv Vojvodine, 15. marta 1959. Partizan je tog dana pobedio Vojvodinu sa 2-0.

  "Futbal" broj 316 donosi sliku sa kup utakmice Partizana i Borca od 8. marta 1959, desno se raspoznaje naš tadašnji napadač Branislav Mihajlović:



I ne samo to, "Futbal" donosi sliku startne jedanaestorice Partizana a ispod slike se nalazi napomena - TIM PARTIZANA U NOVIM DRESOVIMA:



Još jedan detalj sa utakmice Partizana i Borca - Zvezdan Čebinac (7) i Branislav Mihajlović:


A ovo je utakmica protiv Vojvodine u šampionatu, 15. marta 1959:




  "Futbal" broj 317 od 18. marta 1959. objavljuje sliku, a na slici su Milan Galić i Branislav Mihajlović koji proslavljaju jedan od dva Partizanova gola na ovoj utakmici. Na drugoj slici su Belin i Boškov (desno), a u sredini sudija Lemešić.



 I što je možda još važnije, nedeljnik "Futbal" je od prvog prolećnog kola počeo da naziva ekipu Partizana "crno-belima", što bi moglo da potvrdi da to nije bila samo slučajna nabavka crno-belog dresa za par utakmica, već smišljena promena klupskih boja:


  U izveštaju sa utakmice na naslovnoj strani broja 317, pod naslovom "Kad srce zaigra", tekst počinje konstatacijom "Derbi susret prvog kola prolećnog nastavka uglavnom je opravdao nade beogradskih ljubitelja futbala, a pogotovu navijača `crno-belih`. "

  Slede utakmice na domaćem terenu protiv Vardara  (2-0, 22. mart 1959) a nešto kasnije i protiv Sarajeva (1-1, 4. april 1959), a Partizan na obe utakmice nastavlja da nosi svoj, tada novi, crno-beli dres. Nedeljni list "Futbal" (brojevi 318 i 320) je opet najbolji hroničar tih utakmica, na slikama su opet Branislav Mihajlović i Lazar Radović:



  Već sledeći "večiti derbi" Partizan je zaigrao u novim, crno-belim dresovima, i savladao Zvezdu sa 3-1, 10. maja 1959. godine. U to se možete uveriti na ovom snimku:
 

  Zanimljivo je da je pred nastavak sezone 1958/59, dakle na samom početku kalendarske1959. godine, mladi tim Partizana gostovao u Vijaređu na čuvenom turniru "Kopa Karnevale" gde je osvojio drugo mesto i oduševio sve prisutne. Na tom turniru je učestvovao i Juventus, doduše ne u Partizanovoj grupi. Da li je to taj turnir na kojem je ekipa Juventusa darovala Partizanu garnituru crno-belih dresova, za sada ostaje nepozannica.

   U svakom slučaju, proleće 1959. godine označilo je i jedan novi početak našeg fudbalskog kluba, početak u novim, crno-belim bojama, koje su do danas ostale zaštitni znak Partizana. 


Tekst napisao i za vas kopao po internetu: Aleksandar Pavlović


 

 

Apr 5, 2014

Treneri Partizana - Ivan Osim

  Ivan Ivica Osim jedan je od najvećih trenera u istoriji FK Partizan koji nije pre toga igrao fudbal u Partizanu. Rođen je 6. maja 1941. godine u Sarajevu. Fudbalom je počeo da se bavi još 1954. u mlađim kategorijama Željezničara, za koji je debitovao 1959. godine i igrao sve do 1971. godine. Zbog svoje prefinjene tehnike i smisla za organizaciju igre dobio je nadimak Štraus sa Grbavice. Po odlasku iz Željezničara, Osim (od milošte često zvan i Švabo zbog svoje plave kose)  nastupa za francuske klubove Strazbur (Strasbourg RC), Sedan, Valensijen (Valenciennes) i ponovo Strazbur, u kojem završava karijeru fudbalera 1978. godine. Igrao je za mladu i najbolju, "A" selekciju Jugoslavije i zabeležio 16 nastupa uz 8 datih golova.


  Po završetku igračke karijere otisnuo se u trenerske vode i od 1978. postao trener svog matičnog kluba, Željezničara. Bilo je to neposredno po povratku Željezničara iz drugoligaškog društva, gde je proveo jednu sezonu. Sa "plavima" Osim dolazi do finala Kupa Jugoslavije 1981. godine ali gubi finale od Veleža sa 3-2, posle sjajne utakmice. Iako je "Željo" bio klub skromnih finansijskih mogućnosti, Osim uspeva da ih održi u sredini ili vrhu jugoslovenskog fudbala. U sezoni 1983/84 Željezničar je do samog finiša bio jedan od kandidata za titulu, ali nije izdržao pa je završio na trećem mestu i izborio nastup u Kupu UEFA. Osimovo umeće tu opet dolazi do izražaja, pa uspeva da dovede tada anonimni sarajevski klub do polufinala ovog takmičenja! Finale Kupa UEFA i susret sa Realom bio je nadomak ruku, ali je nesrećno primljen gol u finišu utakmice sa Videotonom rasprižio snove "plavih".

  Osimov rad nije mogao proći nezapaženo, pa tako ovaj vrsni stručnjak 1986. godine dobija priliku da vodi jugoslovensku reprezentaciju. Iako je sa svih strana bio omalovažavan, ocenjivan kao čovek nezgodne naravi, težak za saradnju sa novinarima i kritikovan zbog forsiranja igrača iz Željezničara i Sarajeva, radio je po svome. Kritike su bile na vrhuncu 1987. kada je Osimova Jugoslavija poražena 4-1 od Engleske u Beogradu i propustila odlazak na Evropsko prvenstvo 1988. Osim je i dalje selektor ali onda nastupa njegovih pet minuta, i uspeva da odvede jugoslovenski nacionalni tim na Svetsko prvenstvo u Italiji, 1990. godine. U Italiji, Jugoslavija prolazi grupnu fazu, izbacuje Španiju u osmini finala posle produžetaka ali nesrećno ispada u četvrtfinalu od Argentine posle slabijeg izvođenja penala. Na kraju, Jugoslavija je po rezultatima osvojila nezvanično peto mesto. Ovo je bio najveći uspeh jugoslovenskog nacionalnog tima u eri modernog fudbala. Osim napušta reprezentaciju s početkom sukoba u Bosni i Hercegovini, u proleće 1992. godine, nakon što je izborio plasman na EP u Švedskoj (sa kojeg je Jugoslavija eliminisana voljom zapadnih političkih moćnika).

"Politika" od 28. juna 1991. godine

  Uspeh u Italiji je bio najbolja preporuka Osimu da dobije šansu u Partizanu, u leto 1991. godine. Tada je Osim paralelno bio i trener Partizana i selektor Jugoslavije. Iako je, bar na papiru, Partizan imao za nijansu slabiji tim od tadašnjeg zvaničnog evropskog prvaka, C. zvezde, Osim je u četiri direktna okršaja sa Zvezdom bio neporažen i imao pozitivan bilans - jednu pobedu i tri remija. U finalu Kupa Jugoslavije, igranom 1992, Partizan je u dve utakmice bio bolji od C.zvezde (1-0 u gostima i 2-2 u Humskoj) i osvojio trofej. Nažalost, Partizan te sezone nije osvojio titulu prvaka samo zbog idiotskog pravila o izvođenju penala posle nerešenog rezultata. Po tadašnjem bodovanju, Partizan je imao 52 boda a Zvezda 51, ali je zbog lošijeg izvođenja penala titula ipak otišla u ruke "crveno-belima".


  Okosnicu ekipe Partizana u toj sezoni sa Osimom činili su Omerović, Stanojković, Milanič, Petrić, Jokanović, Gudelj, Novak, Mijalković, Vujačić, Bogdanović, Mijatović, Vorkapić, Šćepović, Branko Brnović, Krčmarević i Zahović.

  Ivica Osim je jedan od retkih trenera u Partizanu čiji je autoritet kod klupskih struktura bio neupitan, bio je toliko veliko trenersko ime čija reč nije dolazila pod sumnju. Nažalost, ratne okolnosti su dovele do toga da Osim samo tu jednu sezonu bude na kormilu "crno-belih". Kvalitetan sastav je nagoveštavao da bi popularni Švabo i u Evropi daleko dogurao od jeseni 1992, ali njegov odlazak a potom i sankcije UN, zapečatili su evropsku perspektivu te generacije. Koliko su mogli, nikad nećemo saznati.

Foto - partizan.rs

  Pored rezultata koje je ostvario u Partizanu, Osim je bitno uticao na ideju oko građenja današnjeg SC Partizan - Teleoptik. Naime, kada je Partizan igrao trening utakmicu sa Teleoptikom a znajući za očajno stanje Partizanovih pomoćnih terena, Osim je zapazio sjajan teren i lokaciju u Zemunu. Rodila se ideja koja je sprovedena u delo 1998. godine i danas Partizan ima sportski centar evropskog nivoa.

  Po odlasku iz Partizana, Osim je sa uspehom trenirao Panatinaikos, Šturm iz Graca (Sturm) s kojim je osvajao titule prvaka Austrije i igrao u Ligi šampiona, a kasnije i japanski JEF. Godine 2006. postao je selektor Japana, ali je 2007. doživeo moždani udar od kojeg se posle boravka u komi i dugotrajnog lečenja ipak prilično oporavio.